زمین مرجع کردن ( Georeferencing) - تعیین سیستم تصویر در نرم افزار ArcGIS

همانطور که قبلا نیز اشاره گردید ، قبل از انجام هر عملیاتی بر روی تصاویر و

، ابتدا باید  سیستم تصویر درخور آنها را مشخص نمایید . پس از انجام این مرحله

، زمین مرجع نمودن تصاویر لازم میباشد . این کار برای انجام هر پروژه جی آی اسی و

سنجش از دور ضروری است . در حقیقت ، پردازش های بعدی شما به این مهم وابسته

 است و برای انجام هر نوع عمل دیگری ، نرم افزار به تصویر ژئورفرنس شده نیاز دارد .

ژئورفرنس کردن بر روی تصاویر رستری ( تصاویری که از پیکسل ها یا همان مربعات کوچک

هم اندازه تشکیل شده اند .) انجام میگیرد . کاری که باید انجام گردد ، انتقال طول و عرض

 جغرافیایی چندین نقطه کنترلی ( نقاطی که طول و عرض جغرافیایی مشخص دارند .

معمولا این نقاط را به وسیله جی پی اس در بازدید های میدانی و یا تصویر  دیگری

 که قبلا زمین مرجع شده باشد ، به دست میاید) به تصویر  شما میباشد .

تعداد نقاط و پراکنش آنها در تصویر بسیار مهم است . هر چه پراکنش و تعداد نقاط

کنترلی در نقشه بیشتر باشد ، دقت کار شما بیشتر است . با این کار شما به

پیکسل های تصویر، مختصات جغرافیایی داده و موقعیت هر پیکسل را بر روی زمین

مشخص نموده اید.

زمین مرجع نودن  توسط نرم افزار های مختلف GIS و RS انجام میپذیرد.

 تعداد نقاط کنترلی  شما بستگی به دقت کار مورد نیاز و روش زمین مرجع کردن شما دارد .

برای زمین مرجع کردن در نرم افزار ها سه روش عمده به کار میرود :

روش معادله درجه یک ( 1ST oreder polynomial) : در این روش شما باید حداقل مختصات

جغرافیایی سه نقطه کنترلی  بر روی تصویر را مشخص نمایید .

روش معادله درجه دو (2ST oreder polynomial) :حداقل 6 نقطه کنترلی مورد نیاز میباشد .

روش معادله درجه سه (3ST oreder polynomial) : حداقل 9 نقطه کنترلی مورد نیاز است .

انتخاب معادله بستگی به حداقل تعداد نقاط مورد نیاز ، پستی و بلندی منطقه و نرم افزار

مورد نظر دارد .

اما شما هر قدر هم که در این زمینه دقت نمایید با خطا روبه رو خواهید بود. خشبختانه

 نرم افزارها قابلیت ارائه میزان خطا را دارا میباشند . و یکی از  تفاوت های دقت نرم افزار ها

در همین مورد میباشد .به این خطا ( RMSE) گفته میشود .

اگر شما از نرم افزرا الویس استفاده مینمایید ، باید تعداد نقاط  بیشتری نسبت به

Arcgis  وارد نمایید . در یکی از کتب آموزش الویس بیان شده که پس از

 اینکه شما 3 نقطه را وارد تصویر نمودید ، خود نرم افزار مختصات نقطه چهارم را میابد .

باید عنوان شود که مختصات نقاط چهارم و ... تعیین شده توسط این نرم افزار اشتباه

 میباشد و شما باید مختصات صحیح این نقاط را نیز وارد نمایید . سعی کنید حداکثر

 خطای  شما در این نرم افزار عدد 3  باشد .

اما وقتی زمین مرجع کردن را با ArcGIS انجام میدهید ، به خطاهای دهم اعشار و گاهی

صدم اعشار برخورد میکنید که بیانگر دقت این نرم افزار میباشد . معمولا گفته میشود ،

که میزان RMSE باید کمتر از 1 باشد .

گاها تصویر شما هم سیستم مختصات دارد و هم زمین مرجع شده است . در این صورت نباید

به صحت زمین مرجع تصویر اعتماد نمایید . در چنین شرایطی ، تصویر باید تصحیح هندسی

 گردد . در مطالب بعدی به آن اشاره خواهد شد .

---

                        تعیین سیستم تصویر  پروژه در نرم افزار ArcGIS :

1 - تصویر خود را از طریق دکمه ADD  DATA ( دکمه +) وارد نرم افزار نمایید .

2- بر روی تصویر وارد شده ، کلیک راست کنید و PROPERTIES را انتخاب نمایید .

3- بر روی گزینه COORDINATE SYSTEM  کلیک کنید .

4- پوشه Predefinde  و سپس پوشه Projected coordinate system را باز کنید.

5- پوشه UTM و سپس Wgs 1984 را باز کنید .

6- زون تصویر مورد نظر خود را انتخاب نمایید . توجه داشته باشید که شما باید

از زون منطقه خود بر اساس سیستم تصویر UTM آگاهی داشته باشید .

 

موفق باشید .

 

نصب نرم افزار آرک جی آی اس 9 ( ArcGIS 9.0) -اين هم توضيحاتی قانع کننده ....

               

 

 

 

                          نصب نرم افزار آرک جی آی اس 9

 

1- بر روی Start up  در سی دی محتوی نرم افزار کلیک نمایید .

 

2- گزینه Install arcGIS license manager را انتخاب نمایید . گزینه

 

I received the license by fax  را انتخاب کنید .سپس Creat  و Edit .

 

حال وارد در سی دی مورد نظر فولدر Crack  و سپس فایل Install گردید .

 

در این فایل نات پد جمله I received the license by fax  را کپی کرده و

 

در بخش edit  بچسبانید  . ok  - next - Install  . سپس گزینه No I will

 

 restart my computer later را انتخاب کنید .

3- پس از اینکه license manager   نصب گردید . دوباره وارد سی دی شده

 

و در پوشه Crack  دو فایل license و Arcgis  را کپی کنید .

 

در درایوی که license manager  را نصب نموده اید  وارد شده و وارد مسیر

 

Esri -  license و سپس arcgis9   شوید . دو فایل کپی شده را  در پنجره

 

باز شده بچسبانید . ممکن است یکی از فایل ها وجود داشته باشد .در این صورت

 

چسباندن دوباره آن مشکلی ایجاد نمیکند. پس yes to all  را کلیک کنید .

 

فایل license  مورد نظر را با Note pad  باز کنید . و به جای کلمه

 

 workstationنام کامپیوتر خود را بچسبانید . برای یافت نام کامپیوتر به

 

 صورت زیر عمل نمایید .

 

در taskbar  کامپیوتر start  را کلیک نمایید و بر روی my computer

 

کلیک راست کنید .سپس properties   و computer name  و در نهایت

 

change را انتخاب کنید . حتما نام کامپیوتر خود را مشاهده خواهید کرد.

 

پس از کپی کردن نام کامپیوتر آن را در محلی که ذکر شد چسبانده و فایل

 

license  را  ذخیره ( save ) نمایید .

 

4- در پنجره arcgis9 ، بر روی lmtools  کلیک کنید . و مراحل زیر را

 

 انجام دهید .

 

در پنجره lmtools ،  start/stop/ reread را انتخاب کنید .بر

 

روی start server  کلیک کنید .

 

بر روی configure service  در بالای پنجره کلیک نمایید . در جلوی جمله

 

path to the license file  ، کلمه browse  را انتخاب کنید و به مسیری که

 

 قبلا فایل license  را کپی کرده بودید رفته و آن را انتخاب نمایید .ممکن است

 

 شما این فایل را مشاهده نکنید .در این صورت در زیر پنجره open ،

 

 گزینه   files of type را انتخاب نمایید و license file ( .dat)  را انتخاب

 

کنید . پس اینکه فایل مورد نظر را انتخب نمودید ، open  را کلیک کرده و

 

 در پنجره lmtools، گزینه save service را انتخاب نمایید . yes  .

 

در بالای پنجره lmtools ، بر روی serve diagnostics و  سپس perform

 

diagnostics   کلیک کنید . اگر تمام مراحل را به درستی اجرا کرده باشید

 

باید جمله  this license can be check out  را مشاهده نمایید .در غیر این

 

 صورت مرتکب خطایی شده اید . شاید این خطا با انتخاب دوباره start

 

 server و انتخاب stop server  برطرف گردد و شاید در کپی کردن

 

 اشتباهی مرتکب شده اید و یا ترتیب مراحل یاد شده .

 

5- دوباره وارد سی دی شده و start up   را کلیک کرده و اینبار install

 

arcgis را انتخاب نمایید .next  - I accept the license manager

 

-                        next  - arcinfo – Next  - complete  و next  و....

 

در حال نصب پنجر ه هایی به نام installer information باز میشود .

 

در این حال شما  گزینه  ignore  را انتخاب نمایید

 

 

البته نسخه جدید این نرم افزار وارد بازار شده ( در ایران وارد نشده ) .

 

ولی نسخه ۹.۱ در ایران به فروش میرسد . این نسخه چندان تفاوتی با نسخه

 

۹.۰ ندارد .

---

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری مهر، دکتر حسن زیاری در دویست و دوازدهمین جلسه علنی

 شورای اسلامی شهر تهران با اشاره به این که مسیر قانونی نیز برای قطع درختان طی نشده است، افزود: 

سال گذشته اعلام رسمی مخالفت با قطع درختان لویزان صورت گرفت و پس از آن شورای اسلامی شهر

 تهران مصوبه ‌ای برای همه پروژه‌های شهرداری مبنی بر قطع درختان در مواقع ضرورت تصویب کرد.

وی با بیان این که .... . بقیه مطلب را در وبلاگ عنصر پنجم بخوانید .

روشهای کنترل گالی ها - JAWRA

به طور کلی فعالیت هایی که در جهت مدیریت حوزه آبخیز صورت میگیرد . به چند شاخه

اصلی تقسیم میشوند. یکی از این شاخه های اصلی کنترل گالی در حوزه آبخیز میباشد .

 در کشور ما ، بر این مهم تاکید بسیار زیادی میگردد ولی نتایج به دست آمده در برخی

 مناطق حاکی از کاربرد روش ها و متد های نامناسب برای کنترل گالی ها میباشد .

در حقیقت یکی از اهداف استفاده از سازه های آبخیزداری کنترل گالی ها میباشد .

در پست های قبلی ،مفصلا در باره گالی ها توضیح داده شد. ۱ - ۲ - ۳  .

اندازه گالی و رابطه آن با سیل :

در حوزه های آبخیز¹(Watershed) کوهستانی و تخریب شده ، هر گالی دائمی در شبکه

 گالی ،معمولا یک حوزه¹ زهکشی(Catchment) جدا و کانال گالی اصلی دارد . کانال گالی اصلی حدود

 یک کیلومتر طول دارد و مساحت حوزه آن معمولا بیش از ۲۰ هکتار نمیشود .

یک حوزه سیلابی معمولا شامل چندین سیستم گالی میباشد .

 مساحت حوزه سیلابی میتواند تا ۱۰۰۰ هکتار وسعت و ۲ کیلومتر طول داشته

باشد . به منظور کنترل سیل و جلوگیری از سیلاب های بالادست حوزه آبخیز ، باید تمامی

 گالی های  حوزه آبخیز تثبیت گردد.

                             گالی دائمی به عنوان واحد اصلی عمل

کنترل گالی یکی از مهمترین روش های حفاظتی میباشد که در مدیریت حوزه آبخیز به کار

 میرود .

عملیات  میدانی چه به صورت استفاده از پوشش گیاهی و چه سازه های کنترل گالی باید

در طی فصل خشک و یا اوایل فصل بارندگی صورت گیرد. این موضوع به خصوص در کشور های

 استوایی و نیمه استوایی ، مهمترین جنبه کنترل گالی ها میباشد . در غیر این صورت

اگر کار احداث سازه ها کامل نشده باشد ، در اولین بارندگی سازه شما تخریب خواهد شد .

علاوه بر این ، نمیتوان قبل از کامل شدن احداث سازه ،  اقدام به استفاده از   پوشش

گیاهی ( کاشت درخت ، نهال ، بوته و... ) نمود .

هر گالی دائمی در یک سیستم گالی باید به عنوان واحد اصلی عمل مد نظر قرار گیرد و

تمامی اقدام های کنترل در گالی های دائمی باید تا قبل از فصل بارانی پایان یابد .

                             انتخاب روش های کنترل گالی

برای یک گالی دائمی معیار اصلی به منظور انتخاب روش کنترل ساز ه ای ،  بر اساس

 مساحت حوزه گالی ، شیب و طول کانال گالی میباشد . قسمت های مختلف کانال گالی

 اصلی و گالی های فرعی توسط   موانع خاکی ، علفی و چک دم های سنگی ، چوبی 

و بوته ای  تثبیت میگردد.

بخش های پایین گالی با چکدم های سنگی و تخته سنگی تثبیت میگردد.

برای مثال در نقطه ای از پایین ترین بخش کانال گالی اصلی باید یک برون زد  سنگی

،چک دم گابیونی  یا بنای سیمانی احداث گردد. اگر نقطه ثابتی در کانال وجود نداشته باشد ،

از سد کمکی ( گابیون یا سیمانی ) ،در جلوی اولین چک دم احداث میگردد. نقاط احداث

چک دم های دیگر بر اساس شیب کانال گالی و ارتفاع مفید چک دم تعیین میگردد.

معیار  انتخاب اقدام های کنترلی برای گالی دائمی :

۱):اگر مساحت حوزه آبخیز گالی ۲ هکتار یا کمتر باشد ، سازه مورد نیاز :

در بالای راس گالی ( سرخندق ) احداث کانال ها یا راه آبهای انحرافی   .

۲): اگر طول کانال گالی ۱۰۰ متر یا کمتر ( از راس گالی) و شیب کانال گالی مختلف ،

و مساحت حوزه آبخیز گالی ۲ هکتار یا کمتر باشد ، سازه مورد نیاز

( حداکثر  ۱۰۰ متر از راس گالی ) : سدهای فلزی سبک، چک دم های سنگی ، چوبی و

بوته ای میباشد . این سازه ها برای گالی های فرعی نیز استفاده مشود .

۳):اگر طول کانال گالی ۹۰۰ متر و شیب کانال ۷۰ ٪ یا کمتر و مساحت ۲-۲۰

هکتار ، سازه مورد نیاز ( بین ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ متر از راس گالی ) ، چک دم های تخته سنگی،

اگر لازم باشد ، دیواره نگهدارنده بین چک دم ها . معمولا به جای احداث چک دم تخته سنگی ،

اولین چکدم را ، گابیون یا چک دم سیمانی احداث میکنند .

نکته : تمامی سازه های احداث شد ه باید همراه با  کشت گیاهان ( درخت ، نهال ، بوته

و.. ) باشد  .

در استفاده از این استاندارد ها ، اختلافی بین گالی های واقع در حوزه های کوهستانی ،

و حوزه های نیمه کوهستانی  وجود ندارد . در حوزه های نیمه کوهستانی ، بیشترین

 شیب کانال گالی اصلی ، میتواند بین ۳۰ - ۴۰ درصد باشد .در نواحی تقریبا پست

( پای تپه ها ، زمین های مرتعی و کشاورزی ) ، این شیب کمتر از ۳۰ - ۴۰ درصد میباشد .

معیار دیگر ، یعنی طول گالی اصلی برای نواحی تپه ای و پست مشابه میباشد .

 

1 . واژه های مختلفی در زبان انگلیسی برای حوزه  وجود دارد . از این واژه ها میتوان به

Watershed ، Catchment و Basin  اشاره نمود . گاها در انگلیسی بریتانیایی  از

Catchment به معنی حوزه  استفاده میگردد . در انگلیسی آمریکایی از Watershed

در معنی حوزه آبخیز به کار میرود . ولی به طور کلی Watershed به عنوان حوزه آبخیز

و  Catchment به عنوان ناحیه زهکشی ( ناحیه ای که در یک رودخانه یا آبگیر و.. زهکشی

میشود ) یاد میگردد . همچنین به Catchment Basin ، Catchment Area نیز گفته میشود .

( فرهنگ لغت وبستر ) .Basin به ندرت به عنوان حوزه آبخیز استفاده میشود و بیشتر در

معنای چاله به کار میرود .

                                      موفق باشید

---

                                            JAWRA

 

حقیقتا ما مدیون تلاش های بی دریغ و وجدان کاری برخی بیگانگان هستیم .

و حقیقتا جامعه ای که دانش داشته باشد قدرتمند است .

شما دوست عزیز را با یکی از بهترین ژورنال های آبخیزداری آشنا میکنم .افرادی که

در این ژورنال مقاله ارائه میدهند ، مطرح ترین دانشمندان و اساتید علم آبخیزداری میباشند .

این ژورنال آمریکایی که هر دو ماه یک بار انتشار میابد در فبریه سال 1997 متولد شد .

 JAWRA معروف به بولتن منابع آب بود . این ژورنال به دنبال بهترین مقالات در زمینه منابع

آب میباشد .

چه نوع مقاله هایی در این ژورنال انتشار میابد ؟  بر اساس توضیح صفحه اول وبسیات ،

این ژورنال علاقه مند به انتشار مقالاتی در موضوعات اکولوژی کناره رودخانه ، سیستم

اطلاعات جغرافیایی ( GIS) ، مدیریت انطباقی و تدابیر مرتبط با آب میباشد .

                                            JAWRA

 

                                  TABLE OF CONTENT

چنانچه دانشگاه شما ، در این ژورنال مشترک نمیباشد ، حتما برای اشتراک آن اقدام نمایید .

                      

                                      

 

                              

                            در حال حاضر  .....

 

منتظر مطالب بسیار جدید باشید .

۱. روش کنترل خندق ها .

۲.مورفولوژی رودخانه ( آبشارک ها و آبگیر های رودخانه ای) .

۳.ژئورفرنس ( زمین مرجع ) در جی آی اس

۴.جدیدترین روش بررسی پوشش کناره رودخانه به منظور ارزیابی بهترین پوشش برای

حفاظت کناره ها ( PFC)

عوامل موثر بر فرسایش کناری رودخانه

یکی از مهمترین اعمالی که در زمینه حفاظت خاک و حوزه آبخیز باید صورت گیرد ،

جلوگیری از فرسایش غیرطبیعی کناره رودخانه میباشد .این نوع فرسایش یکی از دلایل

اصلی آلودگی های منابع غیر نقطه ای است .روش های حفاظت کناره رودخانه میتواند

 نقش  عمده ای در کاهش فرسایش کناری داشته باشد . تا حد امکان سعی میشود تا از

پوشش طبیعی  ( تجدید پوشش گیاهی)  کناره رودخانه برای نیل به این هدف استفاده

 گردد  و در غیر این صورت از وسایل مکانیکی به تنهایی و یا همراه با پوشش گیاهی

 استفاده میشود .

در پست های بعدی جدیدترین روش ارزیابی پوشش گیاهی حاشیه رودخانه ( PFC)

 را به شما معرفی میکنم . عوامل موثر بر فرسایش کناری رودخانه بر اساس گفته روزگن

Rosgen دانشمند بزرگ رشته آبخیزداری به شرح زیر میباشد .

فرسایش کناری رودخانه از دو عامل اصلی منشا میگیرد :

1- خصوصیات کناره آبراهه  ( پتانسیل فرسایش پذیری ) 2- نیروهای هیدرولیک / ثقلی

فرآیند های غالب فرسایش کناری  رودخانه شامل فرسایش سطحی ، شکست شیب

( شکست صفحه ای و چزخشی) ، جداسازی ذرات توسط آب جاری معمولا در

پنجه کناره رودخانه ، فرآیند متوالی یخ زدگی و ذوب یخ ، خشکی ، نشست خاک ، فشار

مثبت آب منفذی ، فرسایش لانه ای ، نیرو های هیدرولیک و ثقلی در پوشش خاک و همچنین

در ستونی از آب رودخانه ، گرادیان سرعت آب ، تنش برشی ،  پایین رفتن و بالا آمدن آب در

نزدیکی کناره رودخانه میباشد .

برگرفته از مقاله : A PRACTICAL METHOD OF COMPUTING STREAMBANK^۱ EROSION RATE

                                                   David L Rosgen

شاید بهتر باشد کمی شما دوست عزیز را با  دیوید ال روزگن آشناکنم .  در

پست های قبلی  در بخش طبقه بندی رودخانه ها ، به واقع کاملترین نوع

طبقه بندی به نام طبقه بندی روزگن را معرفی نمودیم( ممکن است این پست به

لحاظ فونت و اندازه فونت مناسب نباشد ( ببخشید))  .روزگن یکی از بزرگترین

 محققان در زمینه فرسایش و مورفولوژی رودخانه میباشد .شما بهترین مقاله ها

در این زمینه ها را در مقاله های روزگن میابید. این دانشمند بزرگ طبقه بندی ارائه

داده که در بسیاری از کشور ها به نوعی پایه و اساس فعالیت های  مدیریت

حوزه آبخیز و رودخانه میباشد .وی کتاب معروفی به نام  مورفولوژی رودخانه

تالیف نموده که در این کتاب به مباحث تئوری و  روش های عملی محاسبات

موفولوژیکی پرداخته است . جامعه آبخیزداری دنیا به این مردان بزرگ مدیون میباشد .

 وقتی مقاله های  بسیاری درباره فرسایش و رسوب میخوانیم ، مشاهده

 مینماییم که  متاسفانه فعالیت های  آبخیزداری در ایران پایه و اساس علمی ندارد.

تقریبا هیچ کس از طبقه بندی ، روش های صحیح نمونه برداری رسوبات و.. 

اطلاعی ندارد .دانشجوی کارشناسی یا کارشناسی ارشد فکر میکند که

از همه چیز اطلاع دارد ، دریغ از اینکه حتی استاد او از آبخیزداری سر در نمیاورد .

نمونه آن را میتوان  در برخی دانشگاهها مشاهده نمود .

 اگر چه در ایران کسی از شما کار درست نمیخواهد! و اگر هم روش درست

کاری را انجام دهید  با مشکل مواجه خواهید شد !،  ولی اگر همه ما یکدست

شویم ، همه ما وجدان کاری داشته باشیم ، همه ما همواره مطالعه کنیم ، به

 جای رقابت های بیهوده در اخذ نمرات بالا که بسیار وقت گیر و بیهوده است ،

 به دنبال نقاط  ضعف آموزشی باشیم ، چه کسی میتواند جلوی این قول

 علمی که تک تک شما  در ساخت آن سهیم بودید بگیرد؟! .

نرخ سالانه فرسایش خاک در ایران ۵/۷ درصد فرسایش سالانه کل جهان

 را شامل میشود  .

ایران سومین کشور از لحاظ سرعت تخریب منابع طبیعی در دنیا میباشد .

                             یعنی فاجعه